Daha detaylı bilgiye ihtiyacınız varsa diyot.net site arama motoruyla ulaşabilirsiniz .
Binlerce konu başlığı , Şemalar PDF kitap ve ders notları .

Mikrofon nedir?

Mikrofon nedir, Mikrofon Nasıl çalışır, Mikrofon türleri, Mikrofon çeşitleri, mikrofon çalışma prensibi, mikrofon hakkında bilgi verilecektir

Herhangi bir biçimde yayınlanan  ses havada basınç değişimi yaratır. Havada dalga iletimi biçiminde yayılır. Ses, hava basıncındaki değişimdir. Havada yayılan ses dalgalarını algılayarak elektriksel titreşimlere dönüştüren cihaza “mikrofon” denir. Elektroakustik bir cihaz olan mikrofon ses dalgalarına sinyal gerilimi vererek hoparlörü tamamlayan elemandır.

Temel işlevileri aynı olan tüm mikrofonların çeşitli tipleri ile film veya televizyon, kayıt gibi yapımlarda ses alımının farklı teknik ve estetik gereksinimlerini karşılamak  amacı ile özel olarak üretilir.

Mikrofon ne işe yarar?

Konuştuğumuz zaman havayı titreştiriyor bir basınç değişikliği meydana getiriyoruz. Sesleri duyarken basınç değişikliğini kulak  zarı ile algılarız. Mikrofonlar aynen kulak gibi havadaki basınç değişikliğinin oluşturduğu etkiden faydalanır sesi algılar ve elektrik sinyaline dönüştürür.

Mikrofon yapısı

Tüm mikrofonlar ses dalgalarına tepki veren değişik biçimlerde yapılmış diyafram veya  benzeri bir elemanı vardır. Her ses belli şiddete sahiptir. Bu ses şiddetinin havada oluşturduğu basınç ses şiddeti ile doğru orantılıdır. Mikrofona gelen ses dalgaları diyaframa çarpar ve ses basıncındaki değişikliklere göre diyafram içe veya dışa doğru hareket ederek mekanik titreşim yapar. Bu titreşimlerden mikrofonun çıkış uçlarında gerilim oluşur. Çıkış uçlarında oluşan gerilim, hareket eden kısmın ya hızı ya da titreşimlerinin genliği ile orantılıdır.

Mikrofon özellikleri

Kaliteli bir mikrofonda, kullanılan mikrofon ses dalgalarını elektrik dalgalarına dönüştürme yeteneği bu duyarlıktır. Konuşma sırasında konuşmanın iyi anlaşılabilmesi için tüm sesleri aynı nispette elektrik titreşimine dönüştürme yeteneği bu da frekans karekteristiğidir. (30 Hz ile 15.000 Hz)

Mikrofon karakteristikleri 

Mikrofon kullanıldığı ortama ve amaca göre seçilir.

  1. Max SPL (Maksimum ses basınç seviyesi)
  2. Sensitivity (Duyarlılık – Hassasiyet)
  3. Equivalent Noise Rating (Mikrofonun kendi dip gürültü oranı)
  4. Frequency Responce ( Frekans Tepkisi)
  5. Transient Responce (Geçiş Tepkisi)
  6. Directionality (Yönsel)
  7. Transient Responce (Geçiş Tepkisi)
  8. Impednce (Empedans)

Mikrofon çeşitleri

Bir mikrofonun başlığına montajı yapılan ve akustik enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren bölüm, element olarak isimlendirilir. Mikrofonların her bir çeşidi kullandığı elementin adıyla anılır. Beş tip elementi içeren mikrofon mevcuttur.

  1. Dinamik mikrofon
  2. Condenser mikrofon
  3. Şerit (ribbon) mikrofon
  4. Kristal veya seramik mikrofon
  5.  Karbon tozlu mikrofon

Stüdyo mikrofonları iki diyafram tipinde imal edilir. Kapasitif (Condenser/Kondansatör) ve Dinamik (Bobinli)

Mikrofonlar

Yapısal özellikler

  1. Dinamik
  2. Kapasitif (condanser)
  3. Şerit

Yönel özellikler

  1. Çok yönlü
  2. Çift yönlü
  3. Tek yönlü (cardioid)
  • Süper cardioid
  • Hiper cardioid
  • Ultra cardioid

Dinamik mikrofon

Bu mikrofonlarda bobine yapışmış ve sabit mıknatıs çevresine sarılmış olan bir zar mevcuttur. Bu zara membran adı verilir. Zara değen ses dalgaları bobinin sabit mıknatıs çevresinde hareketini sağlar bobin uçlarında elektrik sinyali oluşur. Yapılarından dolayı şoktan etkilenmeyen dinamik mikrofonlar canlı sahne alırken kullanılırlar. Piyasada en çok kullanılan mikrofon türü dinamik mikrofonlardır.

Dinamik mikrofonların kendine has bazı özellikleri vardır. Boyları ufak, sağlam yapıda,

Dinamik mikrofon

Dinamik mikrofon

hafif çok iyi frekansları vardır. Yardımcı gerilim kaynağı olmadan çalışan dinamik mikrofonların kullanım alanları geniştir. Güçlü bir çıkışa sahip olmasına rağmen uygunluğu, ses frekans takibi sağlıklı değildir. Dinamik mikrofonlar fazla pahalı değildir. Frekans karekteristiği 20.000 dir. Ses kaydı yapılırken dinamik mikrofonlar kalın sesler için kullanılır. Condenser mikrofonlara nazaran ses şiddetine karşı dayanıklıkları daha fazladır. Bu sebeple ses kaynaklarına yakın yerleştirilir ve ses seviyesi yüksek ses kaynaklarında rahatlıkla kullanılır. Alt ve üst frekans alımları az olan, elektrogitar, trampet vs kayıtlarda kullanılan dinamik mikrofonlar fazla ayrıntılı değildir. Çalışırken 48 V’ luk yardımcı gereksinimi olan condenserler piyano, keman vs kayıtlarda kullanılır.

Dinamik mikrofonlar kullanım esnasında, elektriksel alandan uzak yerde olmalıdır. Piyasada en çok kullanılan mikrofon türü dinamik mikrofonlardır.

(Kapasitif) Condenser mikrofon

Condenser mikrofonlar arasında dielektrik levha olan sabit ve hareketli iletken iki tane levha mevcuttur. Üçü kondansatörü meydana getirir. Ses dalgaları çarpınca hareketlenen levha kondansatörün kapasitesini değiştirir. Kondansatör uçlarına voltaj bağlanırsa akımdan dolayı kapasitede değişiklik olacaktır. Bu değişiklik titreşim oluşturur. Bu titreşimlerde ses sinyaline dönüştürülür. Condenser mikrofonlar  dışarıdan çalışma voltajı olmazsa sesi elektrik sinyaline dönüştüremez. Gizli güç denilen (Phantom Power) bu voltaj 48 voltluktur. Gelişmiş ses kayıt sistemlerinde bu voltaj mikrofonunun bağlı olduğu mikrofon preamplisinden karşılanır.

Condenser mikrofon

Condenser mikrofon

Condanser mikrofonların hassasiyeti ve ses niteliği ve dinamik mikrofonlara göre iyidir. Hassas olmalarından dolayı uzaktan ses almak için mükemmeldir. Dış ortamlarda yapılan çekimlerde hafif esen rüzgar sesinden etkilenir. Rüzgardan etkilenmemeleri için, üstlerine rüzgar başlıkları takılır. Yüksek ses yoğunluğu olan ses kaynaklarına yakın kullanıldığı zaman zarar hasar görebilir. Condenser mikrofon hassas yapılı, neme dayanıksız ve ayrıntıları fazla olduğu için pahalıdır. Sahne dışında çok az kullanılırlar. Frekans karekteristiği oldukça iyidir.

Kristal mikrofon

Kristal yapılı baryum, roşel tuzu, kuartz gibi maddelere basınç uygulanırsa üstlerinde elektrik akımı meydana gelir. Meydana gelen bu elektrik akımı basıncın frekans ve kuvveti doğrultusunda değişim gösterir. Bundan faydalanarak kristal mikrofonlar üretilmiştir. Bu mikrofonlarda kristal madde ince iki metal arasına yerleşen küçük çubukla diyaframa tutturulur. Mikrofonun titreşimini diyafram sağlar. Diyaframı ses telleri titreştirdiğinde kristalde titreşir. Kristalin titreşimi Alternatif akım özellikli elektriksel sinyallerin meydana gelmesini sağlar. Kristal maddesi roşel tuzudur. 75 Hz ile 6000 Hz arasında frekans karektiristiği vardır. Kristal mikrofonun darbe ve rutubet karşısında dayanıklılığı azdır. Yüksek çıkış gerilimi verdiği için konuşmalarda tercih edilir. Yüksek dirence sahiptir.

Karbon mikrofon

bu mikrofonlarda karbon tozlarının ses dalgalarına göre sıkışıp gevşeyerek direncinin değişmesi esasına göre çalışır. Telefonlarda kullanılır. Karbon mikrofon rutubete dayanamaz.  yüksek çıkış gerilimleri vardır. Ama düşük  dirençlidir. Darbeler karşısında oldukça dayanıklıdır. Doğru akım kaynağına ihtiyaçları vardır. 80 Hz ile 6000 Hz arasında frekans karakteristiktir.

Şerit (ribbon) mikrofon

Bu mikrofonlarda manyetik alana konulan kalay veya alüminyum levhaya ses sinyalleri çarpar. Çarpmanın etkisi ile manyetik alandaki levha harekete etmeye başlar ve ses frekanslı akım meydana gelir. Şerit (ribbon) mikrofonlar, condansör mikrofonlardan

Şerit (ribbon) mikrofon

Şerit (ribbon) mikrofon

yapıları  hassas olduğu için küçük ses basınç değişimlerinden hasar görürler. Bundan dolayı televizyon ve film yapımlarının seslerini almada kullanılmazlar.

Ancak yumuşak ve canlı ses çıkışına sahip olduklarından müzik yapımlarında kullanılmaktadır. Yüksek kaliteli olup dirençleri düşüktür. Genellikle kapalı alanlarda kullanılır. Zira şerit mikrofonlar açık havada rüzgardan etkilenir. Genelde konuşma mikrofonu kullanılır. Frekans karakteristiği 40 Hz ile 15.000 Hz arasındadır.

Stüdyolarda müzik kayıtlarında  kullanılan mikrofonlar

Dinamik, kapasitif (condenser), ribbon, piezo, lavalier diyafram yapılarına göre

FET’li, transformatörlü, lambalı (valve) içlerinde bulunan sinyal işleyici elektronik devrelerine göre

Tüm yönlü (omnidirectional), (tek yönlü) unidirectional, kalp biçiminde( cardioid), supercardioid, hypercardioid, iki yönlü (bidirectional) ses alma hassasiyet diyagramlarına göre

Directionality (yönsel özellik)

İngilizce kelime olan directionın anlamı yöndür. Directionality mikrofonun hangi yön yada yönlerden gelen seslere duyarlılığını gösterir. Buna ses alma anlamında pick-up pattern adı verilir. Pick-up pattern in grafiğine ise polar pattern adı verilir.

Mikrofonlarda üç değişik  pickup pattern vardır.

  1. Omnidirectional (Her yöne)
  2. Unidirectional (Bir yöne)
  3. Bidirectional (çift yöne)

Mikrofonların ses alma diyagramlarına göre

Omnidirectional (her yöne/küresel)  

Çok yönlü mikrofonlar, her yönden gelen sesleri eşit şekilde duyarlıdır. Yönel özellik grafiği daireseldir. Çok yönlü mikrofonlar elle tutularak yapılan röportajlar içindir. Rüzgar  veya gürültülü ses kaynaklarından, fazla etkilenmez.

 

Çok yönlü mikrofon

Çok yönlü mikrofon

Half-omnidirectional/hemispherical (yarı her yöne/yarıküresel

180º açılı tüm yönden gelen sesleri eşit hassasiyette alır (PZM mikrofon paterni)

Unidirectional (tek yöne)

Bilinen adıyla cardioid mikrofonlar, sadece mikrofonun ön tarafından gelen seslere duyarlıdır. Arka ve yanlar taraftan gelen seslere, artan derecelerde duyarsızdır. Geniş açılı cardioid, cardioidden daha geniş ön ve yanlardan gelen seslere duyarlıdır. Supercadioid, hypercardioid ve ultracardioid yönel özellikler, adım adım daralan ses alma modelleridir ve ses algılamaları ön bölümünde gittikçe daralan biçimde  yoğunlaşmaktadır.

Unidirectional (cardioid, supercardioid, hypercardioid, hemispherical, half-cardioid, half-supercardioid)

Tek yönlü mikrofon

Tek yönlü mikrofon

Aşağıda yazılan paternlerin tümü Unidirectional (Tek Yöne) olarak isimlendirilir.

mikrofon

Cardioid (kalp şekilli) 

Bu mikrofonlar diyaframın önünde kalp biçimindeki alandan gelen sesleri alır.

Supercardioid (süper kalp şekilli)

Cardiodid’den ön ses alış alanı dardır ama arka yönden gelen sesleri alır. Arka yönde bir ölü noktası bulunur.

Hypercardioid (hiper kalp şekilli) 

Supercardiodid’den dar ön alış alanına sahiptir. Arka yönden gelen sesleri alış alanı geniştir. Arka tarafta iki ölü noktası bulunur.

Half-unidirectional (yarı tekyöne)

Bidirectional/cosine/figure of 8 (çift yöne/kosinüs ya da 8 biçiminde mikrofon adı verilir)

mikrofon

İki yönlü mikrofon

Sadece ön ve arka taraftan gelen seslere duyarlıdır. Sağ ve sol taraftan gelen sesleri az alır.

Çok yönlü mikrofon

Artıları

  • İyi ses alabilmek için konuşmacının ağzının ön tarafına yönlendirilir.
  • Mikrofon ve kaynak arasındaki değişiklikleri çok az yansıtır.
  • Çevre duygusu yaratır.
  •  Küçük ses patlamalarından, rüzgardan elle tutmalardan az etkilenir.
  • Ses kaynağına yakınlık etkisi meydana getirmez.
  • Ucuzdur.

Eksileri

  • İstenilmeyen sesler ayırt edilmez.
  • Gürültülü ortamlarda kullanılması zordur.
  • Yansıtıcı yüzeylerin çok olduğu ortamlarda, geri besleme (feedback) problemi  yaratır.

Tek yönlü mikrofon

Artıları

  •  İstenilmeyen sesleri ayırt eder.
  •  Az çevre duygusu yaratır.
  • Yansıtıcı yüzeylerin çok olduğu ortamlarda, sesin geri besleme (feedback) riski yoktur.

Eksileri

  • Konuşmacının ağzına doğru yönlendirilir.
  • Ses kaynağına yakınlık etkisi yaratır.
  •  Ses patlamalarına, rüzgara ve elle tutma gürültülerine karşı hassastır.

DİRENÇ

POPÜLER KONULAR

PRATİK BİLGİLER

SAĞLAMLIK KONTROLÜ - TESTİ

POPÜLER PROJELER

TEKNOLOJİ SİTELERİ

POPÜLER SİTELER